VondelVini

registervinoloog Maud Veldkamp

Categorie: Chili, Colchagua Valley

Viu Manent: honderd jaar oude malbec

Aan weerszijden van de weg staan wijnranken, het is heet, het stof waait onder de auto door. We arriveren bij Viu Manent in Colchagua Valley, Chili, een familiebedrijf dat bekend staat om zijn honderd jaar oude wijnstokken van malbecdruiven. Christian, ontvangt me en we wandelen door de zaal met de geschiedenis van de familie Viu Manent. Overal hangen foto’s, inmiddels is de derde generatie wijn aan het maken.

Christian is een viticulturist en ik vraag wat hij precies doet. Hij legt uit: ‘Een viticulturist zorgt voor het hele proces in de wijngaard, van de wortels tot de top van de plant, zodat de druiven goed groeien. Wanneer de druiven worden geoogst, neemt de wijnmaker het over. Een viticulturist en de wijnmaker moeten altijd goed samenwerken.’

Met paard en wagen hobbelen we de wijngaarden in, onderweg naar de oude malbec. De koetsier trekt met ferme slag aan de leidsels en de paarden komen tot stilstand. Christian neemt me mee langs de ranken het veld in, waar een diep gat is gegraven. We dalen af in de gedroogde klei en vanaf de onderkant is het heel goed te zien hoe verfijnd de wortels zijn vertakt tot zeker zeven meter onder de grond. De oude knoesten komen gedraaid boven de aarde uit.

Ik vraag aan Christian hoe het komt dat oudere wijnstokken hoge kwaliteitswijnen produceren. Hij vertelt: ‘De wijnstokken verliezen hun groeikracht na ongeveer hun dertigste levensjaar. Dit betekent dat de plant minder produceert, maar de druiven die groeien zijn geconcentreerd, vol en sappig van smaak. Je kan het met oudere mensen vergelijken, minder productief maar met meer wijsheid en levenservaring.’ Tja, dat klinkt logisch denk ik bij mijzelf.

Christian vertelt dat ze zorgvuldig met het irrigatiesysteem in de wijngaard om moeten gaan, zodat de planten niet teveel water krijgen. Omdat de wijnranken van de malbec zo oud zijn en de wortels wel tot 7 meter diep in de grond zitten, worden de velden twee keer per jaar overstroomd, het water trekt heel diep de grond in. De wortels zoeken hun weg naar het water.

In de proefruimte staan glazen en flessen opgesteld. De etiketten zien er vrolijk uit met gekleurde tekeningen. De naam van de wijnen is Secreto. ‘De betekenis van Secreto is de manier van wijn maken. Iedere fles draagt een geheim met zich mee, want behalve het hoofd-druivenras zit er nog tot maximaal 15 procent een ander druivenras. We vertellen niet welke, zegt Christian met een glimlach op zijn gezicht. Op de etiketten staan figuurtjes uitgebeeld die zich verstoppen.’

En dan mag ik proeven: ‘De malbec geurt naar zwarte bramen, pruimen en lichte caramel, de smaakt is zacht en rond, glijdt zo soepel door mijn keel. Een heerlijke zwoele wijn en ja, volgens mij is dit absoluut het geheim van de wijnen van Viu Manent.’

Tutunjian: paradijs voor wijnmaker Pablo Barros

Colchagua Valley, een ochtend in maart, straks bezoek ik één van de grootste wijnhuizen in Chili. Pablo Barros, de wijnmaker kon maar net tijd voor me vrijmaken. De oogst is begonnen, hij heeft het druk om te bepalen welke percelen geplukt moeten worden. Zijn telefoon gaat regelmatig, waarna in het Spaans snelle conversaties heen en weer gaan. De meeste wijngaarden worden met de hand geoogst, behalve de druiven voor de eenvoudige basiswijn.

We lopen tussen de enorme rijen roestvrijstalen tanks door, sommige zijn nog leeg, in andere is het sap van de druiven net geperst. Pablo vraagt of ik het gistende druivensap wil proeven. ‘Ja, graag,’ is mijn antwoord want ik heb nog nooit het sap van wijndruiven op mijn smaakpapillen gehad. Het is verbazingwekkend zoet, logisch want alle suikers moeten nog worden omgezet in alcohol. Het rode vocht van de merlot is al herkenbaar.

In de proefruimte staan zo’n 25 flessen te ademen. Pablo is nieuwsgierig naar het consumentengedrag in Nederland. Ik zeg eerlijk dat naar mijn mening de chardonnay in de basislijn een iets te hoge zuurgraad heeft. De tendens in de wijnwereld is om frisse chardonnays te maken zonder houtlagering. Daarna proef ik een zalmroze rosé, de kleur van uienschillen, die gemaakt is van carmenére. Ik ben verrast, een verfrissend glas wijn.

We gaan over op de rode wijnen en ik vraag aan Pablo hoe het komt dat de wijnen in Chili zachte tannine hebben. Hij legt uit: ‘Het klimaat in Chili is zo constant dat we kunnen wachten op het juiste moment van de fenolische rijpheid van de druif. Ik kan per dag de oogst bepalen. Zo blijft de carmenére zeker tot eind mei aan de stokken hangen. Daardoor ontstaan er geen harde tannine.’

Pablo vertelt verder: ‘De malbec oogsten we eerder dan de carmenére. Malbec smaakt een klein beetje zoet met tonen van butterscotch en toffee. Mijn persoonlijke voorkeur gaat uit naar carmenére, de druif heeft meer structuur, meer temperament en moeilijker in het wijnmakingsproces.’ Hij vergelijkt carmenére met een vrouw: ‘Als je de druif met zorg en aandacht behandelt, krijg je mooie wijnen, zo niet, ook geen mooie wijn.’

De laatste wijn uit 2011 is een assemblage van de beste percelen carmenére, malbec, syrah en cabernet sauvignon. ‘De percentages van de druiven kunnen ieder jaar veranderen. Het hangt van de kwaliteit van de druiven af. Net als in een huwelijk, som is het goed, soms even wat minder goed. Het gaat om het vinden van de juiste persoon of in dit geval de juiste druif,’ aldus Pablo.

Ik moet erom lachen en denk bij mijzelf dat voor dit grote wijnhuis Pablo de juiste wijnmaker is, omdat hij met hart en ziel met zijn ‘wijnkinderen’ bezig is!

Peruaanse alpaca’s tussen de wijngaarden in Chili

Deze keer gaat de route naar Casablanca Valley vanaf de kustplaats Valparaiso, de poort naar de oceaan. Vanuit het hotel heb ik een tour geregeld die begint bij bodega Emiliana, een organische wijnmaker. We draaien de weg op van de bodega en aan weerszijden tussen de ranken glimmen rode rozen me tegemoet. Violet paarsachtige bloemen wapperen in de wind, een paar kippen lopen verdwaald op het terrein rond.

Enrico verwelkomt ons en hij begint enthousiast te vertellen: ‘Emiliana is afgesplitst van het veel grotere bedrijf Concha y Toro, we wilden onze eigen weg bewandelen in de manier hoe we met de druivenranken omgaan. Biodynamische wijnbouw eist veel geduld voordat financiële resultaten worden behaald. Het is een grote investering en levert minder hectoliters wijn op. Maar op de lange termijn blijven onze wijnranken gezond en echt bestendig tegen ziektes en vorst.’

Natuurlijke barrières zijn aangelegd door waterplanten en struiken aan te planten voor de wijngaarden. Hier nestelen de insecten zich die anders op de druiven gaan zitten, tussen de paarse planten zoemen de beesten. Op een kleine binnenplaats liggen een aantal Peruaanse alpaca’s. Na de oogst lopen ze vrij rond om de restanten van bladeren en gevallen druiven op te eten, een jaarlijks terugkerend ritueel.

De enige echte bedreiging vormt de plotselinge vorst in het begin van de herfst, vlak voor de oogst. Tussen de ranken staan windmolens die op kritieke momenten de warme lucht van boven naar beneden laten circuleren. Enrico vertelt: ‘Een paar jaar geleden ging meer dan de helft van de oogst van Concha y Toro verloren door de vorst. Onze wijnranken zijn gezond en hebben energie, ze zijn niet moe van het spuiten met pesticiden en overleven de ijzige temperaturen.’

In het lokaal staan de wijnen voor ons klaar om te proeven. De kwaliteit is aangeduid met Reserva en Gran Reserva en eventueel de naam van het gebied. We proeven een blend van chardonnay gemengd met viognier, marsanne en rousanne. Druiven die voornamelijk in het Franse Rhônegebied voorkomen en daar niet gemengd mogen worden met chardonnay.

Het levert een ‘dik’ glas wijn op met duidelijke dominantie van chardonnay en enige houtopvoeding, niet verkeerd, maar zeker geen eenvoudig borrelwijn. De hogere rode kwaliteitswijn bestaat uit een mix van 6 druivenrassen, waaronder mourvedre ook ongekend in deze streek. De Franse jongedame die hier stage loopt, helpt met de uitspraak van dit druivenras.

Ik kom tot de conclusie dat het geheim van het succes van de wijnen van Emiliana zit in de biodynamische wijnbouw en experimenten met andere druivenrassen.

Montgras: de druiven proeven naar groene paprika

Het feest in het dorp is volop aan de gang. Lange rijen om ergens een glas wijn te bemachtigen. Koningsdag is hier niets bij. Mijn beeld voordat ik hier in Santa Cruz, Chili, aankwam was, dat er een paar boeren op het marktplein zouden staan met tonnen rood vocht, waar je wat wijn uit kon tappen. Niets is minder waar. Grote bedrijven, gebottelde flessen en massa’s mensen.

Het is ‘la vendimia’, het oogstfeest in Santa Cruz. Overal staan kramen waar je wijn kunt proeven en in de bodega’s in de omgeving worden speciale activiteiten georganiseerd. Deze keer vervolg ik mijn weg in de taxi naar Montgras, een middelgroot wijnhuis. Bij aankomst wil ik de taxichauffeur betalen, maar hij gebaart me dat hij op me blijft wachten.

In de bodega sluit ik aan bij een groep Chilenen die net arriveren. De jongen die de rondleiding geeft is vrolijk en vertelt honderduit over alle verschillen tussen de Chileense en Europese wijnen, hij heeft net zijn examen gehaald en is een tijd in Bordeaux geweest. In Chili bestaat het examen uit veel theorie en slechts twee wijnen blind proeven die je wel allebei goed moet hebben. Moeilijk.

Op de tafel staan voor de flessen wijn de druiven gedrapeerd. Het is oogsttijd dus bijna alle druiven zijn rijp. Het is fascinerend om zo duidelijk groene paprika te proeven in de carmenere druif, cabernet sauvignon is klein en heeft een dikke schil waar de tannines in schuil gaan. Sauvignon blanc is zoet, maar veel frisser dan de chardonnay druif. Merlot is zacht van smaak en grenache druif is een mond vol sappige kersen.

De jongen vertelt enthousiast over een bijzondere druif: ‘Vele jaren dachten Chilenen dat carmenere de merlotdruif was. Het was wonderbaarlijk hoe goed deze in Chili groeide en mooie wijnen produceerde. Anders dan in Frankrijk, maar dat kwam door het klimaat, werd lange tijd verondersteld. Totdat twintig jaar geleden na laboratoriumonderzoek bleek dat het geen merlot was, maar carmenere. Sindsdien is carmenere de druif van Chili.’

Een wonderbaarlijk, maar waar verhaal. Op de tafel staan ook glazen met verse paprika erin, wat vanille, appel en ananas. Ik draai de glazen rond net alsof er wijn in zit. De verse geur van groene paprika is duidelijk herkenbaar en terug te vinden in de wijn die van carmenere is gemaakt.

Zo kom ik langzamerhand tot de conclusie dat carmenere echt een druif is die topwijnen in Chili produceert.

Het geheim en succes van de Chileense wijnen

Chili, Santiago, een wereldstad met evenveel inwoners als Nederland. Ik ben vanuit de winter de zomer ingestapt, het is warm, mistig van de uitlaatgassen, hoe ga ik in deze miljoenenstad een uitweg vinden naar de verafgelegen wijnbodegas? Een taxi kost 150 euro voor een dag, Europese prijzen. Mijn bezoek staat gepland bij Quintay in Casablanca Valley. Het dorp Casablanca is een straat langs de snelweg, ik gok het erop dat er ook taxi’s rijden en koop een buskaart voor 2,75 euro.

Mijn vermoeden was juist, er zijn taxi’s. De chauffeur ratelt door in onverstaanbaar Spaans, ik lach en let op de weg waar we naar toe gaan. Plotseling doemt een groot wit gebouw tussen de wijnranken op waar met grote zilveren letters op staat: Quintay. We zijn gearriveerd en de auto stopt voor dit ultramoderne gebouw. Later vertelt Victor die mij de rondleiding geeft: ‘Deze ‘wijnkelder’ is gebouwd in 2005 met thermale panelen, waardoor het binnen koel blijft. ’

We lopen langs de wijngaarden en ik voel een frisse bries van de verderop gelegen oceaan. Victor vertelt: ‘Casablanca Valley heeft een koel klimaat en dat is in het dal perfect voor de groei van sauvignon blanc en chardonnay. Maar we hebben ook wijngaarden die in de bergen zijn aangeplant, dat is ideaal voor pinot noir en syrah. Overdag meer hitte en ‘s nachts een grotere afkoeling, is goed voor de groei van het fruit en concentratie van de suikers in de vruchten.

Victor laat me wijnen proeven, de beste sauvignon blanc heeft een lichte houtopvoeding gehad, daardoor meer complexiteit. Het is een genot, deze wijn heeft naar mijn oordeel meer rondeur dan de Loire sauvignon blanc en smaakt minder tropisch dan de Nieuw Zeelandse variant. Victor vertelt: ‘De percelen bij de kust geven minerale wijnen, in het dal domineren de citrustonen en in de bergen komt het fruit naar voren.’ Interessant om te weten.

Ik vraag aan Victor naar het geheim van het succes van de Chileense wijnen. Een glimlach komt op zijn gezicht, hij fronst zijn wenkbrauwen en zegt: ‘Allereerst staat de hoge kwaliteit van onze wijnen voorop en ten tweede zijn ze betaalbaar. We moeten concurreren met de wijnen uit Europa. Goedkope arbeidskrachten spelen daarbij een rol, waardoor we een serieuze plaats innemen op de internationale wijnmarkt.’ Betaalbare kwaliteit is het sleutelwoord.

We lopen naar buiten waar de barbecue staat te walmen, varkens worden geroosterd, ‘caballero’s’ komen te paard aanrijden voor het grote feest ter afsluiting van de zomer. Met een mooi glas wijn in mijn hand mag ik meegenieten van dit festijn.

Balduzzi: Italiaanse wijnmakers in Chili

Maule valley ligt ten zuiden van Santiago, de hoofdstad van Chili. De zon brandt in mijn nek, terwijl Eduardo ons een historische wijnpers laat zien. Hij is van rood gietijzer en ziet eruit als een oude stoomlocomotief. Zo eentje uit vervlogen tijden. ‘Deze pers gaf vroeger erg wrange wijn, want alle pitten uit de druiven werden vermalen in het sap,’ vertelt Eduardo. Daar kan ik me alles bij voorstellen.

In de kelder is het aangenaam koel. Er hangen foto’s van de Italiaanse familie Balduzzi aan de muur. We lopen recht tegen een ijzeren traliehek aan, versierd met een groot solide hangslot. Daarachter liggen de juwelen, stoffige flessen, die jarenlang een innerlijke transitie ondergaan om tot wasdom te komen. De oudste fles is uit 1998, voor Chileense begrippen een unicum.

‘Eén keer per jaar haalt de familie hier vijf flessen vandaan om te proeven en de wijnen in hun jaren te volgen,’ aldus Eduardo. ‘Zijn deze wijnen van cabernet sauvignon gemaakt?’, vraag ik nieuwsgierig, wetend dat alleen in Bordeaux van de grootste chateau’s wijnen komen die jaren op de fles doorrijpen. ‘Ja, het is cabernet sauvignon die in de Maule Valley het beste gedijt. De bodem, het klimaat met veel zon zijn de ideale omstandigheden.’

De druiven hangen nog aan de ranken te rijpen, klein en met een dikke schil waar de tannines in zitten. Naast de wijngaard ligt een omgevallen, ingedeukte grote fermentatietank, zelfs de poten zijn omgeklapt. Eduardo vertelt: ’De aardbeving in 2010 heeft hier veel schade veroorzaakt. Vele tanks zijn gesneuveld, er ging meer dan 8.000 liter verloren.’ Dat is wat anders dan hagelbuien of vorst denk ik bij mijzelf.

Op het erf lopen we langs een fermentatietank, aan de onderkant is de deksel uitgeklapt. Het laatste vocht druppelt op de grond, een laag dikke drap ligt in de tank, bezinksel van voornamelijk dode gistcellen. Ik ruik het en nieuwsgierig steek ik mijn hoofd in de tank om te kijken. Naar adem happend, half verstikt, trek ik snel terug. Eduardo lacht: ‘Ja, dat is het koolzuurgas dat in de tank is opgehoopt. Als je van bovenaf in de tank valt, kun je doodgaan, zo sterk zijn de gassen.’ Hij hoeft mij niets meer te vertellen.

We lopen naar het laboratorium waar mengsels staan te pruttelen, rook stijgt dampend uit de pipetten omhoog. Hier worden de blends gemaakt van onder andere cabernet sauvignon, het geheim van de familie Balduzzi dat in de kelders verscholen ligt.

“Naakt door de wijngaard”: Carmenere waar je wild van wordt

,In mijn zoektocht naar de wereld die wijn heet, ben ik in het vliegtuig naar Chili gestapt. Chili staat bekend om haar betaalbare en kwalitatief goede wijnen. Vooral het supermarktsegment met wijnen van rond de vijf euro, wordt steeds meer door de Chilenen gedomineerd. Ik vraag me af in hoeverre de productie van de betere kwaliteitswijnen ook naar Nederland kan overwaaien.

Het is warm, de taxi zoeft door de vallei, overal staan wijnranken aangeplant tot in de verste heuvels te zien. Dit is Colchagua Valley, in de wijnvolksmond ook wel ‘het Napa Valley van Chili: het gebied dat de beste druiven oplevert. De poorten openen en we rijden de laan op, het imperium van de grootste wijnmaker van Chili, Aurelio Montes, komt me tegemoet.

In de hal staat een donkerbruin glimmend houten standbeeld van een engel. Statig en vastberaden. Net zoals de eigenaar, die naar voren komt lopen, Aurelio Montes een lange man, levensgroeven lopen door zijn gezicht, flink postuur en met zijn herkenbare baseballpet op. Hij glimlacht naar me en zegt: ‘I see a familiar face.’ Een paar dagen geleden kwam ik hem op een barbecue van een andere wijnmaker tegen. Daar kwamen de caballero’s te paard aanrijden voor het oogstfeest.

Aurelio vertelt: ‘De engel is ervoor om ons te beschermen. Een van mijn partners kwam bijna om het leven tijdens een auto-ongeluk, hij reed te hard. We besloten daarom de engel in ons merk terug te laten komen als beschermheilige. Zo heet onze beste carmenere ‘Purple Angel, paars vanwege de donkere kleur van de wijn.’ Carmenere is dé druif van Chili, stevig qua structuur met in de schil aroma’s van groene paprika. Ik ben benieuwd.

Op de tafel in de zaal staan heel veel lege glazen, de airco blaast frisse lucht naar binnen. Aurelio nodigt ons uit om te gaan zitten en we proeven het volledige assortiment. In de nieuwe lijn ‘Outer Limits’ is hij op zoek gegaan naar experimenten met druivenassen om buiten de bestaande grenzen te treden. Zo maken we kennis met een nieuwe assemblage met carignan, syrah en mourvedre. Stevig, maar met ronde tannine.

Aurelio beschrijft zijn beste cuvees: ‘Montes Alpha M, cabernet sauvignon, is voor bij een gala diner, Montes Folly, syrah, komt het beste tot zijn recht bij het haardvuur, Montes Purple Angel, carmenere, maakt je wild: naakt ren je door de wijngaard.’ Ik laat deze topcuvées door mijn mond kolken. Het zijn werkelijk parels en ze kunnen in mijn beleving absoluut concurreren met hun Franse druifgenoten.

Het is de vraag of de Nederlandse consument bereid is om meer te betalen voor de Chileense wijnen dan ze gewend zijn in de supermarkt. Ik ga er in ieder geval mijn best voor doen om deze goudmijnen te promoten.

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén