VondelVini

registervinoloog Maud Veldkamp

Tag: Portugal

Portugal wordt serieuze speler in internationale wijnhandel

Portugal is een minder bekend wijnland in Europa, grootheden als Frankrijk, Spanje en Italië staan bij de consument eerder op het netvlies. De Oostkant van het Iberische schiereiland staat vooral bekend om de portwijn die uit de Dourovallei vandaan komt. Maar de opkomst van Portugese wijnen is vooral te danken aan de niet-versterkte wijnen.

Portugal heeft een zeer rijke wijngeschiedenis, het waren de Feniciërs die in het eerste millennium voor Christus een begin maakte met het cultiveren van de wijnbouw, gevolgd door de Grieken en de Romeinen.

Aan het einde van de 20e eeuw was het vooral de toetreding tot de Europese Unie (EU) in 1986 waardoor de wijnbouw in Portugal een nieuwe impuls kreeg, vanwege de toekenning van flinke subsidies. In de jaren daarvoor tijdens de Portugese dictatuur van 1926 tot 1974 werd de meeste landbouwgrond waar nu wijngaarden staan gebruikt om graan te verbouwen en geen druiven. Creativiteit en ambitie werden door dictator Salazar de kop ingedrukt. Men produceerde traditionele wijnen met zware tannine. Later werd het subsidiegeld uit de EU voornamelijk gebruikt om te investeren in nieuwe technieken in de wijnbouw.

Het gevolg hiervan is dat er nu wijnen op de markt komen die fruitiger en eleganter zijn, een onmiskenbare trend in de wijnwereld. In mijn zoektocht reis ik af naar Portugal en kom vanaf de oostkant met de trein de Dourovallei binnen. Het landschap is overweldigend, aan beide kanten van de brede rivier Douro (wat goud betekent) rijzen de grillige bergen omhoog. Het is er bijna onmogelijk om wijnstokken te verbouwen.Toch zijn er in de jaren ’60 van de 20e eeuw hier met bulldozers terrassen gebouwd, de zogenaamde ‘patamares’. In mijn verwondering om dit prachtige natuurschoon begrijp ik waarom de Dourovallei in 2001 door UNESCO is uitgroepen tot ‘World Heritage Site’.

De Dourovallei heeft een continentaal klimaat: koude winters en zeer hete en droge zomers, oplopend tot 40 graden Celsius. De bodem bestaat uit schist, een soort leisteen. Portugal heeft geologisch gezien een zeer oude bodem, Zeventig procent van de totale oppervlakte behoort tot het primair, meer dan 245 miljoen jaar oud. Dit is een belangrijke kwaliteitsfactor voor de wijnen.

Een taxi brengt mij door de heuvels naar Quinta do Napoles van Niepoort, van origine een Nederlandse familie die hier nu al 5 generaties lang wijn en port maken. De eigenaar Dirk van Niepoort is altijd op zoek naar elegantie en finesse in de wijn. De tijd van zware wijnen met stevige tannine is voorbij. Dirk houdt van de Bourgogne en in sommige van zijn wijnen kan je de complexiteit uit dit gebied herkennen. In 1991 maakte hij zijn eerste rode wijn de Redoma, van oude wijngaarden. Daarop volgde Batuta, krachtig, elegant, harmonieus met groot rijpingspotentieel. Ook zijn witte Coche gemaakt van druiven die groeien op hoger gelegen wijngaarden met hoge zuren, kan nog jaren rijpen in de kelders.

Portugese wijnen hebben veel te bieden. De nieuwe generatie wijnmakers die vaak veel ervaring opdoen in andere Europese landen, brengen een tijdperk waarin Portugal een ander gezicht krijgt. Rijk aan geschiedenis, rijk aan traditie, rijk aan wijnen met spanning en complexiteit. Portugal zal in de toekomst zeker een nog serieuzere speler worden in de internationale wijnhandel.

Vale da Capucha, fossiele schelpen uit een vervlogen tijdperk

Ik waan mij in de geschiedenis van Portugal, het kleine land op het schiereiland in de uiterste zuidwesthoek van Europa dat ooit een wereldmacht was. Koningen trokken de zee over en veroverden Brazilië en leefden daar weelderig. Rijkdom was in overvloed aanwezig. Dat zie ik terug, hier in Lissabon in de grote standbeelden met krijgshaftige mannen op expressieve paarden. Maar tegelijkertijd is het armoedig en straalt de stad vergane glorie uit. Wat is er overgebleven uit dit vervlogen tijdperk en hoe is het de wijnbouw in al die jaren vergaan?

In mijn zoektocht reis ik af naar de kust van Lissabon, Vale da Capucha, waar ik een afspraak heb met biologische wijnmaker Pedro. We praten over de historie en Pedro vertelt: ‘Begin 19e eeuw werd Portugal omgevormd tot republiek. De jaren die daarop volgden, stonden in het teken van de dictatuur van generaal Salazar, hij bepaalde het beleid. Mijn grootvader produceerde vooral zoveel mogelijk wijn. De wijn werd niet gebotteld in flessen, maar in grote houten vaten verkocht en in Lissabon in de cafés geschonken.’

In de wijnbouw is de relatie met de oud-Portugese kolonie Brazilië nog volop aanwezig. De Brazilianen spreken dezelfde taal en houden van onze wijn, vertelt Pedro. ‘Ik exporteer een groot deel van mijn wijnen naar Brazilië. Het is een lange reis voor de wijnen, dus ik ben wel genoodzaakt om wat sulfiet aan de wijn toe te voegen om oxidatie tegen te gaan. Ik maak tenslotte wijn en geen azijn!’ We lachen erom, want als biologisch wijnmaker is het bijna onmogelijk om niet her en der wat hulpmiddelen te gebruiken om een goed product te vervaardigen.

Vale da Capucha is een heuvelachtig gebied dat ooit deel uitmaakte van de oceaan. De overblijfselen van de zee zijn terug te vinden in de bodem, de oppervlakte is bezaaid met fossiele schelpen en die staan ook op de etiketten van de wijn. De witte druif arinto geeft op dit perceel de expressie van het terroir weer. Normaal is dit een wat neutralere druif, maar in deze bodem komen de minerale smaak en mooie zuren naar voren. In de neus heeft de wijn een wat tropisch karakter.

De wijncultuur van het ooit zo rijke Portugal is gelukkig niet ten onder gegaan. Integendeel; deze prachtige complexe wijnen bieden meer dan genoeg spanning om te concurreren met buurlanden Spanje en Frankrijk. Dat mocht ik proeven. Met de familie in een landhuis rijk aan historie stond een lunch op de eikenhouten tafel met allemaal streekproducten, de mooiste wijnen werden uit de kelder gehaald. Een gedenkwaardige herinnering.

 

 

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén